10.24 Προσωρινό συμπέρασμα

Με βάση τις παραπάνω αρετές-μητέρες, ας διορθώσουμε τον πίνακα του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου:

Ανοχή
Η αρετή-μητέρα ‘ανοχή’ έχει στη μια όψη (αρνητική) την αδιαφορία και στην άλλη (θετική) την κατανόηση.
Δίνοια
Στη μια όψη η διγλωσσία και στην άλλη η ικανότητα για εποπτεία.
Εγρήγορση
Η αρετή-μητέρα ‘εγρήγορση’ ζυγίζει τα πρόσωπα και εκφράζεται (αρνητικά) με καχυποψία και (θετικά) με εμπιστοσύνη.
Ευδαιμονία
Μπορεί να εκτραπεί μέχρι την ακηδία αλλά και να εκφραστεί με δημιουργικότητα.
Ζύγισμα
Η αρετή-μητέρα ‘ζύγισμα’ μπορεί να παράγει, ανάλογα με τις συνθήκες, απο ψευτιά μέχρι ειλικρίνεια.
Αυτονομοθέτηση
Η πιο παρεξηγημένη αρετή-μητέρα. Ανάλογα με τους θεσμούς – με το πώς λειτουργούν στην πράξη, όχι στη θεωρία – μπορεί να παράγει απο αυθαιρεσία μέχρι ευθύνη και χρέος.

Γιατί επιμένει η αντίφαση
Αυτός ο διορθωμένος πίνακας εξηγεί γιατί είναι τόσο επίμονη η αντίφαση ανάμεσα στο λόγο και στην πράξη. Όταν συζητάμε ως μέλη της κοινωνίας, συχνά συμφωνούμε με τις κριτικές των αυτομαστιγωτών. Ενώ ταυτόχρονα τις αγνοούμε, με τις συμπεριφορές μας.
Η πρόχειρη εξήγηση – πως η αντίφαση οφείλεται σε υποκρισία ή διγλωσσία – δεν στέκει διότι η αντίφαση επιμένει και σε ανθρώπους ακέραιους και ειλικρινείς, ντόμπρους και μπεσαλήδες.
Ο πραγματικός λόγος που διατηρούμε τις συμπεριφορές – τις ‘κακές’ και τις ‘καλές’ – είναι διότι είναι οι αντίστροφες όψεις κάποιας αρετής-μητέρας που μάς βοηθά στις συνθήκες όπου ζούμε.

Αρετές-μητέρες και εθνικός χαρακτήρας
Οι παραπάνω αρετές-μητέρες, αυτά τα δίκοπα μαχαίρια, είναι μέρος ενός ευρύτερου συνόλου που το λέμε ‘ελληνική ιδιοσυστασία’ και γενικότερα ‘εθνικό χαρακτήρα’, που αποτυπώνεται στις συμπεριφορές,  στη γλώσσα κλπ.
Έχουμε λοιπόν (α) μια πραγματικότητα που λέγεται ‘εθνικός χαρακτήρας’ που αποτελείται (β) απο επιμέρους αρετές-μητέρες που (γ) η καθεμιά τους γεννά δυο ανόμοια δίδυμα, δυο όψεις που συνυπάρχουν – ας τις πούμε ‘όμορφη/άσχημη’,  ‘καλή/κακή’, ‘θετική/αρνητική’.

Έτοιμα ρεπερτόρια
Αυτό εξηγεί γιατί ο ίδιος Έλληνας φέρεται διαφορετικά στην Αθήνα και στη Γενεύη. Το ρεπερτόριο των συμπεριφορών είναι έτοιμο, μαθημένο απο καιρό. Και ανάλογα με τη σκηνή και τις περιστάσεις, επικρατεί η μια απο τις δυο όψεις.

Τα αξιακά συστήματα
Τώρα που είδαμε και τα όσα αποσιωπούν οι αυτομαστιγωτές, η συνολική εικόνα γίνεται πιο ξεκάθαρη και ισορροπημένη.
Όμως θα ήταν λάθος να σκεφτούμε πως έτσι μπήκαν τα πράγματα στη θέση τους. Διότι θα ήταν σαν να λέγαμε πως επρόκειτο απλώς για ένα ζήτημα ορολογίας. Ενω είναι κάτι πιο σοβαρό: η σύγκρουση αξιακών συστημάτων, δηλαδή θεωριών του κόσμου, όπως θα δούμε παρακάτω.

Αλλά πρώτα θα σημειώσουμε πώς κάνουν ζημιά στον τόπο οι νοηματοδότες τής αυτομαστίγωσης. Και πώς αποσπούν την προσοχή μας απο την πραγματική αιτία: απο το πολιτικό μας σύστημα, όπως το εξετάζουμε στη δεύτερη ενότητα τού δοκιμίου.
.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: