12.10.5 Παράδειγμα: οι Σπέτσες

Δείγμα συνοπτικού δισέλιδου που έστειλα 11.9.2016

Τι περιέχουν οι 5 «διαστάσεις» για το πρώτο στάδιο της συγκριτικής έρευνας.

α) ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ
Σε αδρές γραμμές (καλύπτει περίπου 300 χρόνια δηλαδή 9-12 γενεές) οι Σπέτσες γνώρισαν τρεις μεγάλες μεταμορφώσεις:
1700 – ασήμαντος παραθαλάσσιος οικισμός, φυτοζωεί όπως εκατοντάδες άλλοι
1800 – ισχυρή ναυτική δύναμη / λιμάνι, καρνάγια, μύλοι  / πλούτος κ δόξα
1900 – ερήμωση, σιωπή, ερείπια, φτώχεια
2000 – δραστήριος τουριστικός προορισμός

β) ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ

 (β1) Πρώτη άνθηση (ναυτιλία)
Οφείλεται στη γεωγραφική θέση των Σπετσών, απέναντι στην εύφορη Τσακωνιά σε απόσταση περίπου 15 ναυτικά μίλια. Εκεί οι πλούσιοι γαιοκτήμονες, που εξαρτιώνταν απο γαλλικά πλοία για τις εξαγωγές τους, αποφάσισαν να φτιάξουν δικά τους καράβια με συνεταίρους Σπετσιώτες και Υδραίους καπεταναίους. Σταδιακά οι καπεταναίοι γίναν πλοιοκτήτες, τα καράβια εξοπλίστηκαν για να αποκρούουν τους πειρατές, και κάθε αναταραχή (λ.χ. Ρωσοτουρκικοί πόλεμοι 1770, βρετανικός αποκλεισμός κατά του Ναπολέοντα 1802-1814) αύξανε τα κέρδη τους. Έτσι στις παραμονές της Επανάστασης οι Σπέτσες είχαν ένα στόλο με περίπου 90 οπλισμένα σιτοκάραβα, 5000 μάχιμους άνδρες και σχεδόν 1000 κανόνια.

(β2) Μαρασμός
Μετά την ίδρυση του νεου ελληνικού κράτους οι Σπέτσες χάνουν το δικαίωμα αυτοδιοίκησης που είχαν επι Τουρκοκρατίας. Οι μεγάλοι πλοιοκτήτες που κυβερνούσαν το νησί φτιάχνουν νεα αρχοντικά στην παραλία Αγίου Νικολάου για τις δημόσιες σχέσεις με τους ισχυρούς της Αθήνας. Οι επιχειρήσεις τους ανθούν, τα αγόρια τους (3η γενιά) αντι να μάθουν το επάγγελμα ταξιδεύοντας στα καράβια γίνονται εισοδηματίες, δικηγόροι και γιατροί. Όμως το 1854 ο πόλεμος της Κριμαίας ματαιώνει τις θαλάσσιες διαδρομές στις οποίες είχαν συνηθίσει. Αμηχανία στους πλοιοκτήτες που ήταν πια αποκομμένοι απο την πιάτσα, ανεργία και εξέγερση στους ναυτικούς. Η προσοδοφόρος θαλάσσια «μονοκαλλιέργεια» μπαίνει σε παρακμή τόσο βαθειά, που μια βάρκα φτάνει να αξίζει παραπάνω απο ένα σπίτι. Ανάμεσα στους μετανάστες που αναζητούν καλύτερη τύχη είναι και ο Σωτήριος Ανάργυρος (φεύγει το 1868, επιστρέφει απο Αμερική το 1899) που θα γίνει μοχλός της επόμενης άνθησης.

(β3) Δεύτερη άνθηση (τουρισμός)
Το 1900 οι Σπέτσες είναι ένας πάμπτωχος τόπος. Στα Δημοτικά Συμβούλια δεν εκλέγονται πια πλοικτήτες αλλά έμποροι και κτηματίες. Όμως επειδή το νησί είναι σταθμός για αποδημητικά πουλιά, έρχονται πλούσιοι Αθηναίοι για κυνήγι και νοικιάζουν ή αγοράζουν σπίτια. Ο Σωτήριος Ανάργυρος, πρώην μετανάστης που επέστρεψε πάμπλουτος απο την Αμερική διακρίνει μια ευκαιρία: χτίζει το πολυτελές ξενοδοχείο «Ποσειδώνιον» για να διαμένουν πιο άνετα με τις οικογένειές τους. Έτσι οι Σπέτσες μπαίνουν στην τροχιά ενός «ποιοτικού» τουρισμού. Αυτή ενισχύεται μετά τα μέσα του 20ου αιώνα όταν ο Νιάρχος αποκτά τη Σπετσοπούλα φέρνοντας κοσμική αίγλη στις Σπέτσες. Παράλληλα οι σπετσιώτες επιχειρηματίες φέρνουν μαζικό τουρισμό με «τσάρτερ» απο την Αγγλία, όμως αυτή η άλλη τροχιά δεν αναπτύχθηκε διότι ματαιώθηκε το σχέδιο για διεθνές αεροδρόμιο στην απέναντι ακτή.

Παρατήρηση: η «δεύτερη άνθηση» περιέχει βραχύτερες περιόδους με στασιμότητα ή και μαρασμό όπως λ.χ. στο Διχασμό και στον κύκλο Πόλεμος-Κατοχή-Εμφύλιο.

γ) ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ
Οι Σπέτσες είναι ένα μικρό νησί: μήκος 7.5 x πλάτος 4 χλμ, 2 ναυτικά μίλια απο την ακτή της Αργολίδας στα βόρεια, 15 ν.μ. απο την Τσακωνιά στα δυτικά. Τα υψώματα του νησιού φτάνουν σχεδόν τα 250 μέτρα.

δ) ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ, ΕΡΓΑΣΙΑ
Πληθυσμός: περίπου 14.000 γύρω στο 1850 απο περίπου 20.000 πριν την Επανάσταση. Οι κάτοικοι σήμερα (4.000 το 2011) ζουν κυρίως απο τον τουρισμό. Η εργασία είναι κυριώς εποχιακή. Οι ευκαιρίες για τους νεους είναι πολύ περιορισμένες.

ε) ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
1744 Το πρώτο σπετσιώτικο εμπορικό πλοίο φτάνει στη Μάλτα
1774 Καταστροφή των Σπετσών απο Τουρκαλβανούς ως εκδίκηση για τη συμμετοχή τους στα Ορλωφικά (υποκίνηση εξέγερσης απο τη Ρωσία)
1821-1827 Συμμετοχή στο ναυτικό αγώνα της Επανάστασης
1854 Κριμαϊκός πόλεμος που σηματοδοτεί την παρακμή της ναυτιλίας
1914 Ο Ανάργυρος εγκαινιάζει το πολυτελές ξενοδοχείο «Ποσειδώνιο»
.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: