Αναρτήθηκε από: Petros Haritatos | 11/05/2016

Κώστας Αξελός, «Η μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας»

Κώστας Αξελός, «Η μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας»
Εκδότης: Νεφέλη, 2010. 72 σελίδες.

Η περίληψη που ακολουθεί έγινε απο την Αγγελική Παρίση, στο πλαίσιο τής έρευνας τού Πέτρου Χαριτάτου για την «ελληνική δυσφορία«. Οι αριθμοί αφορούν την αντίστοιχη σελίδα τού βιβλίου.

13. Η σύγχρονη Ελλάδα έχει ενισχυμένη σχέση με την αρχαία Ελλάδα, αλλά και με τον ιουδαιοχριστιανισμό αφού βγήκε ζωντανή από τις στάχτες της χριστιανικής αυτοκρατορίας του Βυζαντίου.
15. Η νεώτερη Ελλάδα αφού απελευθερώνεται από τη μουσουλμανική και τη χριστιανική φεουδαρχία συγκροτείται σε κράτος και φαίνεται ότι είναι μια σχεδόν «πραγματική» κοινωνία.
15. Η χώρα αυτή διαθέτει πλούσια κληρονομιά του αρχαιοελληνικού πολιτισμού και της Βυζαντινής χριστιανικής αυτοκρατορίας. Γεννιέται όμως το ερώτημα: Με τι ζει αυτή η χώρα; Η νεωτερική Ελλάδα είναι κάτι παραπάνω από ένα μουσείο ή μια απλώς γραφική χώρα, αλλά και κάτι λιγότερο από μια νεωτερική πραγματικότητα.
18. Η Ελλάδα δεν διαθέτει σκέψη, επιστήμη, πολιτική. Η ευρωπαϊκή σκέψη διατηρεί πολύ εντονότερο διάλογο με την αρχαία σκέψη, απ’ότι η νεοελληνική σκέψη. Η Ελλάδα τρέφεται με τη δυτική σκέψη, δέχεται καρπούς που καλλιεργούνται αλλού. Αυτό που τους λείπει είναι το σύνολο: οι ρίζες, ο κορμός και τα κλαδιά του δέντρου.
19. Οι Νεοέλληνες δεν κατασκευάζουν τον κόσμο ούτε καν τη χώρα τους. Δεν ξέρουν να «φτιάχνουν». Κοπιάζουν αλλά δεν παράγουν έργο. Μεγάλα έργα της σκέψης ή της επιστήμης, της τεχνικής ή της τέχνης δεν υπάρχουν, δεν παράγονται στην Ελλάδα.
Ο όρος δυνατότητα, κατέληξε να σημαίνει τον ευσεβή πόθο.
21. Μεγάλη αυταπάτη για τη νεότερη Ελλάδα ήταν ο ελληνοκεντρισμός που θέλει την Ελλάδα ως κέντρο – αλλά τίνος πράγματος;
22. Ο ελληνοκεντρισμός βέβαια είναι η μοναδική «ιδέα» την οποία μπόρεσε να προβάλει η Ελλάδα. Ο ελληνοκεντρισμός ιδεολογικά και πολιτικά οδήγησε στη «Μεγάλη Ιδέα», η οποία βέβαια απέτυχε και δεν οδήγησε στη Μεγάλη Ελλάδα. Έλειπε η σκέψη και η φλογερή πίστη που κάνει τις αυτοκρατορίες να γεννιούνται και να χάνονται.
26. Ο ελληνοκεντρισμός δεν έγινε πραγματικότητα ούτε πολιτικά, ούτε πολιτισμικά, ούτε αισθητικά. Διότι μια σκέψη δεν μπορεί να σκεφθεί παρά μόνον αυτό που είναι και όχι αυτό που με τη φαντασία της εύχεται να δει να γεννιέται.
28. Η Ελλάδα δεν ζει πια αποκλειστικά από τον μαγικό και ανατολικό χριστιανισμό. Πολύ συγκεχυμένα, αναζητώντας τη δική της ουσία, συναντά τη νεωτερική Δύση.
29. Στον αντίποδα της ελληνοκεντρικής τάσης, αναπτύχθηκε μια άλλη αυταπάτη, ο ριζικός «δυτικισμός». Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη θά’πρεπε η Ελλάδα να γίνει γρήγορα χώρα ευρωπαϊκή σ’όλα τα επίπεδα: οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό κλπ. Κάτι τέτοιο δεν έγινε διότι όλα αυτά δεν μπορούν να αντιγραφούν ή να μεταφερθούν απλά από τη Δύση. Πρέπει να δημιουργηθούν.
31. Για να γίνει η Ελλάδα αληθινά νεωτερική θα πρέπει να υπάρξει ένα κίνημα προερχόμενο από τη δική της ουσία, το οποίο να τη σπρώξει όχι προς το «μοντερνισμό», αλλά προς τη νεωτερικότητα.
32. Η νεωτερική Ελλάδα είναι και ανατολίτικη και πιο δυτική από τη Δύση συγχρόνως, παθητική και ενεργητική, γοητευτική και ισχυρή, μικρή και μεγάλη.
34. Οι Έλληνες πριν και μετά την επανάσταση του 1821 διαμόρφωσαν σημαντικές παροικίες λόγω των πλούσιων εμπόρων και της θέλησής τους να διατηρήσουν την ελληνική φλόγα.
36. Θα ήταν αυτή η Ελλάδα της διασποράς ένα έθνος μαγικό χωρίς δικό της έδαφος και θα μπορούσαν οι Έλληνες να συγκριθούν με τους Εβραίους; Οι Εβραίοι έδωσαν στον ευρύτερο κόσμο μερικές από τις μεγαλύτερες μορφές του, οι οποίοι έγιναν πολίτες του κόσμου με τη βαριά και όχι την κοσμοπολίτικη έννοια του όρου. Οι Έλληνες δεν έκαναν το ίδιο. Οι Εβραίοι υπάκουσαν στη φωνή των προφητών τους, ενώ οι Έλληνες έκλεισαν τ’αυτιά τους στη φωνή των φιλοσόφων και των ποιητών τους.
38. Οι Νεοέλληνες που είναι εγκατεστημένοι στον κόσμο δεν συνδέονται ούτε μεταξύ τους, ούτε με το κέντρο. Λείπει η ιδέα που θα έκανε όλες τις κατακτήσεις των Ελλήνων να συγκλίνουν προς μια ενότητα.
Όλα αυτά τα αρνητικά δεν αρκούν για να εκμηδενίσουν την Ελλάδα. Εμφανίζει και θετικές πλευρές.
39. Είναι μια χώρα που αναζητά τον εαυτό της με πάθος, που αναζητά την επικαιροποίησή της. Είναι μια χώρα εξαίσιας ωραιότητας, μιας ωραιότητας που υπερβαίνει κάθε αντίθεση ανάμεσα στο άσχημο και το ωραίο. Είναι η χώρα που διδάσκει στους κατοίκους της να μην αποφεύγουν το θάνατο, όταν έρχεται. Συνθέτει ένα σύνολο με ανήκουστες δυνατότητες που δεν περιμένουν παρά την εκπλήρωσή τους. Είναι γη φιλόξενη όπου κάθε ανθρώπινο ον μπορεί να βρει τον τόπο του.
40. Η σύγχρονη Ελλάδα δεν απέκτησε σκέψη, της λείπει μια πολύ αρθρωμένη γλώσσα.
Διαθέτει αντιθέτως πολύ αληθινή και πολύ ωραία ποίηση. Από το δημοτικό τραγούδι των σκλαβωμένων Ελλήνων, μέχρι τη σημερινή ελεύθερη φωνή εκδηλώνεται μια αυθεντική ποιητική φλέβα.
42. Η Ελλάδα κυριαρχείται από μια επαρχιώτικη αντίληψη γι’αυτό πρέπει να ξεπεράσει τον επαρχιωτισμό της για να ζήσει πραγματικά.
43. Όσοι δεν είναι μεγάλες δυνάμεις δεν έχουν παρά να μείνουν πιστοί στον εαυτό τους για να μην καταλήξουν εντελώς χωρίς ουσία («totalement inessentiels» στο γαλλικό πρωτότυπο).
44. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αποφύγει το νεωτερικό κόσμο. Δεν είναι οι άλλοι που την κρατούν στα χέρια τους, είναι εκείνη υπεύθυνη για την τύχη της.
45. Η σύγχρονη Ελλάδα δεν στοχεύει στα μάκρη, αγαπά το περιορισμένο, προτιμά ό,τι δεν είναι μεγαλειώδες, φοβάται τα μάκρη και τα ύψη.
47. Οι Νεοέλληνες δεν κατάφεραν να εναρμονίσουν τη σχέση μεταξύ του προσωπικού και του δημόσιου. Το κράτος ουδέποτε έγινε μορφή με περιεχόμενο, η οποία να διαμορφώνει τα άτομα τα οποία περιέχει.
48. Οι Νεοέλληνες διαθέτουν ζωηρή ευφυΐα, ακόρεστη περιέργεια, καταβροχθίζουν κάθε νεωτερισμό. Όμως λείπει ο λόγος, συλλογίζονται αλλά δεν σκέπτονται. Μιλούν πολύ και δεν έχουν συντεταγμένη γλώσσα, ρωτούν και απαντούν, αλλά χωρίς καμία συνέχεια.
51. Η φωνή των ποιητών είναι η μόνη φωνή που αξίζει να ακούγεται. Στη χώρα βασιλεύει μια εκπληκτική και αποπροσανατολιστική πολλαπλότητα. Τα διαφορετικά πρόσωπα της Ελλάδας δεν συνθέτουν μία και μόνη μορφή, έστω και κατακερματισμένη.
53. Η σύγχρονη Ελλάδα στερείται παράδοσης.
54. Η ψυχή αυτού του εφήβου είναι φλογερή, η καρδιά του φλογισμένη, αλλά η σκέψη του δεν έχει κατεύθυνση.
55. Μήπως τα παιδιά στη σύγχρονη Ελλάδα μείνουν στα μισά του δρόμου χωρίς να υπάρχει κανείς να τα εκπαιδεύσει;
56. Το ελληνικό πρόβλημα υφίσταται επειδή η Ελλάδα είναι και δεν είναι ελληνική, διαθέτει και δεν διαθέτει μοίρα, είναι και δεν είναι νεωτερική.
58. Η μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας είναι μια μοίρα: θετική ή αρνητική. Είναι νεωτερική: είτε βρίσκεται στην αναζήτηση του θεμελίου είτε στην πάλη των τάξεων ή των κρατών. Δεν μπορεί να είναι δίχως μοίρα στο σύγχρονο κόσμο.
59. Η Ελλάδα οφείλει να ερευνήσει τα ιδιαίτερά της προβλήματα. Να αποκτήσει συνείδηση της παράδοσης και της ιστορίας της, της καταγωγής και της δομής της, της λογοτεχνίας και των προσωπικοτήτων της. Οφείλει να αποκτήσει μια γνώση και ν’αναπτύξει τις επιστήμες.
60. Αφήνοντας κατά μέρος την αυταρέσκειά της, θα περάσει μήπως στο στάδιο της προσπάθειας και της συνέπειας;

Advertisements

Responses

  1. Πολύ ωραίο κείμενο. Θετει ουσιαστικά το πρόβλημα της έλλειψης ταυτότητας. Είναι και το θέμα της γλώσσας που μας πήγε πίσω. Μιά υπέροχη γλώσσα που δυστυχως ομιλείται και γράφεται μόνο απο μας και τους Κυπρίους. Μια γλώσσα ταλαιπωρημένη απο τις διαμάχες ανάμεσα στη δημοτική και στη καθαρεύουσα. Συγχρόνως ολίγοι έλληνες μέχρι πρόσφατα μιλούσαν ξένες γλώσσες -ούτε οι κρατούντες- άρα έλλειψη επικοινωνίας και αίσθημα κατωτερότητας.
    Η Ελληνική σύγχρονη ποίηση όντως το μεγάλο μας κεφάλαιο.
    Επανέρχομαι στην ανάγκη κρατικής οργάνωσης και σχέσης αμοιβαίας εμπιστοσύνης ανάμεσα στο κράτος και τον πολίτη.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Kατηγορίες

Αρέσει σε %d bloggers: