4c80 Αθήνα και Ιερουσαλήμ

Αθήνα και Ιερουσαλήμ

4c80.40 Αθήνα και Ιερουσαλήμ
«Η Ιερουσαλήμ δεν έχει ανάγκη την Αθήνα»
Οι δυο παραδόσεις
Αλλιώτικες διαδρομές, διαφορετικές νοοτροπίες
4c80.50 Ιερουσαλήμ: διαδρομές και τιμωρίες
Πτώση / Κατακλυσμός / Βαβέλ
Τα κατόπιν
Τι δείχνουν οι τιμωρίες του τόπου Ιερουσαλήμ;
Διαδρομή ασύμπτωτη με της Αθήνας
4c80.60 Αθήνα: διαδρομές και τιμωρίες
Προμηθέας / Πανδώρα / Σίσυφος
Τι δείχνουν οι τιμωρίες στον τόπο Αθήνα;
4c80.70 Δυο ασυμβίβαστοι κόσμοι
Δυο είδη χρόνου
Δυο είδη σοφίας
Δυο είδη αλήθειας
Δυο είδη ανθρώπινης φύσης
Καλώς είναι ασυμβίβαστοι
Τι γίνεται απο δω και πέρα;

4c80.40 Αθήνα και Ιερουσαλήμ

«Η Ιερουσαλήμ δεν έχει ανάγκη την Αθήνα»
Την αντιπαράθεση της Ιερουσαλήμ προς την Αθήνα, πρώτος την διατύπωσε ο θεολόγος και ιεροκήρυκας Τερτυλλιανός (160-225 μ.Χ.) θέτοντας το εξής ερώτημα: «Μα ποιά σχέση μπορεί να υπάρχει ανάμεσα στην Αθήνα και την Ιερουσαλήμ;» Και προσέθεσε: «Πώς να ταιριάξουν η Ακαδημία και η Εκκλησία; Οι αιρετικοί με τους Χριστιανούς; Μακριά ρίξτε τις προσπάθειες να φτιαχτεί ένας παρδαλός Χριστιανισμός με στωϊκές, πλατωνικές και διαλεκτικές συνθέσεις. Μαζί μας είναι ο Χριστός, δεν έχουμε άλλες απορίες. Έχουμε την πίστη μας, δεν επιθυμούμε άλλη γνώση.»
Ο Τερτυλλιανός αναφέρεται σε όσους επηρεάζονται απο την «Ακαδημία» δηλαδή τις φιλοσοφικές σχολές της Αθήνας και «αναζητούν συνεχώς δίχως ποτέ να βρίσκουν, άρα αμφισβητούν τον «κανόνα της πίστεως» στον οποίο πιστεύουν ακράδαντα οι γνήσιοι Χριστιανοί.» Η Ιερουσαλήμ δεν έχει ανάγκη την Αθήνα διότι την περιέχει και την υπερβαίνει. Συνεπώς δεν έχει νόημα ο άνθρωπος να φιλοσοφεί. Είναι μια φυγή. Τού αρκεί να δεχτεί την αυθεντία της Ιεράς Γραφής.
Έτσι, για τον Χριστιανισμό που εκφράζει ο Τερτυλλιανός, υπάρχουν δύο θεμελιώδεις αρχές, δύο χώροι αυθεντίας που δεν συμβιβάζονται: η πίστη και η λογική, το δόγμα και η αναζήτηση, η προσχώρηση και ο συλλογισμός.
Κάτι ανάλογο είχαν διατυπώσει οι Εβραίοι πιο παλιά, όπως και μετά τον Τερτυλλιανό ο Προφήτης του Ισλάμ (η λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή»). Αιώνες αργότερα, ο προτεστάντης Καλβίνος θα προσθέσει: η αυτογνωσία εξαρτάται από την πίστη στο Θεό. Και η πίστη στο Θεό εξαρτάται από την αυτογνωσία. Αποτελούν δηλαδή έναν κλειστό κύκλο όπου δεν χωρά άλλη γνώση.

Οι δυο παραδόσεις
Οι λέξεις Αθήνα και Ιερουσαλήμ συμβολίζουν, μεταφορικά, τις δυο ρίζες του Δυτικού πολιτισμού: τη λογική και την πίστη, το Παζάρι και την Αρχιεπισκοπή.
Η μιά παράδοση είναι ορθολογική και εμπειρική. Παρατηρεί ότι ο κόσμος και η ανθρώπινη φύση λειτουργούν με κάποιους «κανόνες» όπως λ.χ. την ανάγκη για νόημα ή το πάθος για κυριαρχία. Ο άνθρωπος καλείται να ζήσει μέσα σ’αυτό το πλαίσιο και να γνωρίζει τα όρια του. Την αλήθεια την ανακαλύπτεις με την αντιπαράθεση των ιδεών και των επιχειρημάτων. Τα κίνητρα – αμοιβές και τιμωρίες – τα ορίζει η κοινωνία και η συνείδηση.
Η άλλη παράδοση είναι ιδεαλιστική και θεοκρατική. Μέσω των επιστατών του, ο Θεός ζητά από τον άνθρωπο να μετασχηματιστεί. Ο άνθρωπος έχει ελεύθερη βούληση και πρέπει, με τη θέλησή του, να υποτάξει την ανθρώπινη φύση. Την αλήθεια την παραλαμβάνεις ως δόγμα απο την ουράνια πηγή της. Τα κίνητρα – αμοιβές και τιμωρίες – τα ορίζει ο Θεός και η συνείδηση.
Η παραπάνω περιγραφή είναι ένα απλουστευμένο σχήμα, για να ξεχωρίζουν οι δυο πόλοι του επιχειρήματος. Στην πραγματικότητα έχουμε και διαγώνιες θέσεις όπως λ.χ. του Πλάτωνα. Εκείνος ξεκινά με όπλο τη λογική και το επιχείρημα, υποβαθμίζει την εμπειρία των αισθήσεων, θέτει πάνω απ’όλα την απόλυτη ιδέα «του» Καλού και «του» Δικαίου και προτείνει μια πολιτεία πλάι στην οποία η Σπάρτη θα έμοιαζε με παιδική χαρά. Οι ιδέες του Πλάτωνα για την ψυχή, τη φυγή απο τα εγκόσμια και την ενσωμάτωση στο Θείο, επηρέασαν τον τόπο «Ιερουσαλήμ» μέσω του νεοπλατωνισμού. Οι προτάσεις του για μιαν αγωγή που θα παράγει έναν εντελώς «Νέο Άνθρωπο» προαναγγέλλουν την Πολιτιστική Επανάσταση του Μάο στην Κίνα.

Αλλιώτικες διαδρομές, διαφορετικές νοοτροπίες
Αν κοιτάξουμε πώς γεννήθηκαν αυτοί οι δυο τόποι, θα δούμε εντελώς διαφορετικές νοοτροπίες και αξίες. Δεν μοιάζει η ρίζα του τόπου Ιερουσαλήμ με κείνη του τόπου Αθήνα. Η καθεμιά βγαίνει από άλλες εμπειρίες και απο αλλιώτικα μυαλά. Το δείχνει η διαφορά στις κοσμογονίες τους.
Σύμφωνα με τις Ιερές Γραφές των Ιουδαίων και των Χριστιανών, ο κόσμος της Ιερουσαλήμ ξεκινά όταν ο μοναδικός Θεός δημιουργεί τον ουρανό, τη γη, τα φυτά και τα ζώα, τον άνθρωπο. Είναι μιά κοσμογονία απλή και ξεκάθαρη: δεσπόζει μιά ανώτατη Αρχή, ο Θεός. Παντοδύναμος, από το μηδέν φτιάχνει το σύμπαν. Δίκαιος, φτιάχνει νόμους γιά τους ανθρώπους και γιά τη φύση.
Ο κόσμος της Αθήνας ξεκινά από το Χάος, τη Γαία και τον Έρωτα, σύμφωνα με τον Ησίοδο. Η Γαία γεννά τον Ουρανό, τον διαδέχεται ο Κρόνος και εκείνον ο Δίας, με προδοσίες και άγριες συγκρούσεις. Γιά το πώς γεννήθηκαν οι άνθρωποι, οι εκδοχές είναι πολλές και αντιφατικές. Εδώ η κοσμογονία είναι και περίπλοκη και σαφής: κυριαρχεί μιά φυσική τάξη – αυτή δημιουργεί θεούς και ανθρώπους. Κανένας τους δεν είναι εντελώς ελεύθερος διότι επεμβαίνει κάτι που τους ξεπερνά: η Ανάγκη και η Μοίρα.

4c80.50 Ιερουσαλήμ: διαδρομές και τιμωρίες

Τα νοήματα τού τόπου Ιερουσαλήμ τα δείχνουν τρεις συλλογικές τιμωρίες: η πτώση από τον Παράδεισο, ο Κατακλυσμός και η Βαβέλ.

Πτώση
Το προπατορικό αμάρτημα γέννησε την αμαρτία όταν οι πρώτοι άνθρωποι, ο Αδάμ και η Εύα, παρέβηκαν την εντολή του Θεού. Πώς αμάρτησαν; Από περιέργεια – από τη ροπή του ανθρώπου να αναζητά το πώς και γιατί, που θεωρείται αρετή στον τόπο Αθήνα. Αυτή η ανυπακοή στην Αυθεντία μάς βαραίνει ακόμα και σήμερα: κανένα βρέφος δεν γεννιέται αθώο. Γεννιέται αμαρτωλό. Αν δεν αποτάξει το Σατανά, δεν βαφτίζεται ως μέλος της Χριστιανικής κοινωνίας.

Κατακλυσμός
Οι απόγονοι του Αδάμ και της Εύας πολλαπλασιάζονται και γεμίζουν τη γη με αδικία, σύμφωνα με τις Γραφές. Προκαλούν τη δεύτερη τιμωρία της ανθρωπότητας διότι ακολουθούν τη χειρότερη πλευρά της φύσης τους. Αν ήταν ακόμα ένα πείραμα, όπως με την Εύα, έχει κι αυτό κακό τέλος: Ο Θεός ρίχνει τον κατακλυσμό και τους πνίγει όλους. Εξαιρεί τον μόνο δίκαιο και ευσεβή, τον Νώε, και τού αναθέτει να σπείρει μια νέα ανθρωπότητα.

Βαβέλ
Οι απόγονοι του Νώε αυξάνονται και πληθύνονται. Ώσπου φιλοδοξούν να χτίσουν έναν πύργο που θα φτάνει ως τον ουρανό. Ο Θεός οργίζεται ξανά. Τους διασκορπίζει, τους βάζει να μιλούν διαφορετικές γλώσσες, δεν συνεννοούνται πιά και εγκαταλείπουν τον πύργο. Απο τότε, αντί πιά για μιά φυλή που μιλούσε μία γλώσσα οι άνθρωποι σκορπίζουν σε πολλές φυλές με γλώσσες διαφορετικές. Είναι η τρίτη τιμωρία.

Τα κατόπιν
Κατόπιν ο Θεός διαλέγει μια – άκου μια! – από όλες τις φυλές, τη φυλή του Αβραάμ και συνάπτει μαζί της ένα Ιερό Συμβόλαιο. Πάνω σ’αυτή την επιλογή του Θεού στηρίζεται ο τόπος Ιερουσαλήμ. Μέσα στον τόπο Ιερουσαλήμ θα γεννηθεί και ο Χριστιανισμός.

Τι δείχνουν οι τιμωρίες του τόπου Ιερουσαλήμ;
Οι τρεις τιμωρίες δείχνουν μιά φιλοδοξία που όλο και στενεύει: ο Θεός τιμωρεί τους πρωτόπλαστους που τον αψηφούν. Οι θνητοί τους διάδοχοι δεν βάζουν μυαλό και τους εξολοθρεύει. Ξεκινά πάλι με μιά νέα γενιά που ακολουθεί κι αυτή τη φύση της, οπότε τη διασκορπίζει. Κρατά μαζί του μόνο μια εκλεκτή φυλή και αφήνει όλους τους άλλους ανθρώπους απ’έξω. Ύστερα στην Ιερουσαλήμ ήρθε ο Χριστιανισμός με τη φιλοδοξία να ξαναμαζέψει όλη την ανθρωπότητα ενωμένη σε μίαν αγία και αποστολική Εκκλησία. Στη συνέχεια ήρθε το Ισλάμ με την ίδια φιλοδοξία να ενώσει κι αυτό την Οικουμένη, να προσφέρει σε όλους τους ανθρώπους τη δική του φώτιση και σωτηρία και να τους διδάξει το δικό του δόγμα.

Διαδρομή ασύμπτωτη με της Αθήνας
Τις Ιερές Γραφές του τόπου Ιερουσαλήμ, την Τορά και τη Βίβλο, τις τηρούν ακόμα και σήμερα οι ιερείς και οι πιστοί του Ιουδαϊσμού και του Χριστιανισμού με δόγματα, κηρύγματα, γιορτές και λειτουργίες. Κάτι τέτοιο δεν υπάρχει για τον τόπο Αθήνα παρά αφηγήσεις για άγριες συγκρούσεις ανάμεσα στους παλαιότερους θεούς, τους Τιτάνες, με ηγέτη τον Κρόνο και τους νεότερους θεούς του Ολύμπου, με ηγέτη το Δία.
Οι πολλοί θεοί του Ολύμπου δεν μοιάζουν με τον μοναδικό Θεό της Ιερουσαλήμ. Μοιάζουν με τους ανθρώπους και τα πάθη τους. Δεν είναι ούτε παντοδύναμοι ούτε δίκαιοι ούτε σοφοί αφού ακόμα και ο βασιλιάς των θεών ο Δίας πρώτα νοιάζεται για Δύναμη και Συνουσία. Γι αυτόν η Σοφία είναι κάτι παρακατιανό, πάρεργο, μιάς και κάνει πέρα την πρώτη του σύζυγο την Μήτι, τη θεά της φρόνησης και της εγρήγορσης.
Αντί για έναν μοναδικό Θεό που απαιτεί υπακοή στους νόμους του, οι θεοί του Ολύμπου διαφωνούν και συγκρούονται, μεροληπτούν και επεμβαίνουν στις υποθέσεις των ανθρώπων, όπως περιγράφει ο Όμηρος στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια.

4c80.60 Αθήνα: διαδρομές και τιμωρίες

Οι τιμωρίες του τόπου Αθήνα – λ.χ. τού Προμηθέα, της Πανδώρας και του Σισύφου, έχουν άλλο χαρακτήρα από εκείνες του τόπου Ιερουσαλήμ. Δεν είναι συλλογικές αλλά ατομικές.

Προμηθέας
Σύμφωνα με τους μύθους, ο Επιμηθέας – αδελφός του Προμηθέα – έδωσε στα ζώα όλα τα φυσικά χαρίσματα για να επιβιώνουν: σβελτάδα, δύναμη, φτερά, γούνες, νύχια γαμψά και δόντια κοφτερά. Άφησε τους ανθρώπους γυμνούς κι αδύναμους απέναντι στη φύση.
Ο Προμηθέας τους λυπήθηκε. Τους χάρισε το δώρο της φωτιάς, τους έμαθε να φτιάχνουν εργαλεία και να καλλιεργούν τη γη. Ο Δίας τιμώρησε τον Προμηθέα με ένα αιώνιο βασανιστήριο. Να ζει αλυσοδεμένος στο βράχο και ένας αετός (σύμβολο του Δία) να του τρώει το σηκώτι (έδρα του συναισθήματος) που την επόμενη μέρα ξαναγεννιόταν για να ξαναφαγωθεί.

Πανδώρα
Εδώ η τιμωρία στρέφεται εναντίον όλων των ανθρώπων, με όργανο την Πανδώρα, που ήταν η πρώτη θνητή γυναίκα, σύμφωνα με τους μύθους. Ο Δίας δίνει στην Πανδώρα ένα πιθάρι και την διατάζει να μην το ανοίξει, ξέροντας πως η περιέργειά της θα είναι πιό ισχυρή από την εντολή του. Η Πανδώρα βγάζει το πώμα από το πιθάρι και η αρρώστια, το μίσος, ο φθόνος, η λύπη – όλα τα κακά του κόσμου – ξεχύνονται ανάμεσα στους ανθρώπους, που ζούσαν ως τότε δίχως τέτοια δεινά. Στο πιθάρι ξεμένει το πιο διφορούμενο: η ελπίδα, πότε κακό και πότε καλό.

Σίσυφος
Σύμφωνα με τους μύθους ο Σίσυφος, βασιλιάς της Κορίνθου, είπε στον Ασωπό πως ο Δίας αποπλάνησε την κόρη του, την Αίγινα. Ως αμοιβή ο Ασωπός, που ήταν ποταμός και θεός, άνοιξε μια πηγή ψηλά στην Ακροκόρινθο. Ο Δίας καταδικάζει τον Σίσυφο σε θάνατο αλλά εκείνος, με ένα τέχνασμα, αιχμαλωτίζει τον Χάρο. Οπότε κανείς πιά δεν πεθαίνει, οι σκοτωμένοι μένουν ζωντανοί και η αταξία εξαπλώνεται. Γιά τις εξυπνάδες του ο Σίσυφος θα υποστεί μιά αιώνια τιμωρία: να σπρώχνει ένα βράχο στην κορυφή του βουνού, ο βράχος να κατρακυλά ξανά, κι ο Σίσυφος πάντα να ξαναρχίζει.

Τι δείχνουν οι τιμωρίες στον τόπο Αθήνα;
Δείχνουν το ίδιο πάθος εξουσίας με τον τόπο Ιερουσαλήμ. Η τιμωρία του Σισύφου δείχνει την ατέλειωτη ματαίωση – να αγωνίζεται αδιάκοπα και δίχως ελπίδα. Αυτή την εικόνα χρησιμοποιεί ως μεταφορά ο Albert Camus, για να εξετάσει τη στάση του ανθρώπου μπρος στο ακατανόητο του κόσμου.
Αν ο Σίσυφος τιμωρείται για τον εγωϊσμό του με έναν ψυχικό πόνο, γιατί τιμωρείται με έναν σωματικό πόνο ο Προμηθέας; Τιμωρείται για τη γενναιοδωρία του, διότι έδωσε τη γνώση στον άνθρωπο και τον ξεχώρισε από τα ζώα, τον ανύψωσε. Η τρίτη τιμωρία αφορά τον άνθρωπο: αφού – κακώς – έλαβε τη γνώση από τον Προμηθέα, τότε πρέπει να λάβει και τα δεινά που μοιράζει η Πανδώρα.
Σύμφωνα με όλα αυτά, στον τόπο Αθήνα δεν υπάρχει εκλεκτός λαός όπως στους Ιουδαίους και στους Χριστιανούς, παρά μόνο άνθρωποι θνητοί κι εφήμεροι. Μπαίνεις απο τη μια πόρτα στη ζωή, όπως λέει ο Καζαντζίδης, σεργιανίζεις το πρωί ανάμεσα στα δώρα και τα δεινά ώσπου το δειλινό να βγεις απο την άλλη πόρτα.

4c80.70 Δυο ασυμβίβαστοι κόσμοι

Ανάμεσά τους δεν υπάρχει αντίθεση, λέει ο τόπος Ιερουσαλήμ, μιάς και ο ένας περιέχει τον άλλον. Υπάρχει αντίθεση, λέει ο τόπος Αθήνα, και έτσι πρέπει. Στο χάσμα που τους χωρίζει δεν υπάρχει γέφυρα παρά μόνο στα λόγια με φράσεις όπως «Ελληνοχριστιανικός πολιτισμός». Οι ουσίες τους διαφέρουν, είναι δυό αλλιώτικοι τρόποι για να κοιτάς τον κόσμο, ο καθένας αυτόνομος. Αλλού ο ένας, αλλού ο άλλος.
Μπορεί να παραδεχτεί ο τόπος Ιερουσαλήμ τον τόπο Αθήνα; Όχι λένε οι ζηλωτές που τους γνωρίζουμε και ως φονταμενταλιστές Ιουδαίους, Χριστιανούς, Μουσουλμάνους, Εβραίους και Ινδουιστές. Ίσως αλλά ως υπηρέτη, λέει ο Τερτυλλιανός. Ναι λένε όσοι διαχωρίζουν το Θεό από τον Καίσαρα, τη θρησκεία απο την πολιτεία, δηλαδή που διαφωνούν με το δόγμα της Ιερουσαλήμ.
Μπορεί να παραδεχτεί ο τόπος Αθήνα τον τόπο Ιερουσαλήμ; Ναι διότι η κριτική σκέψη δέχεται τη συνύπαρξη, τον Εφήμερο και τον Πιστό, τον Κρέοντα και την Αντιγόνη. Όχι λένε οι ζηλωτές του ορθολογισμού, οι μονομανείς της Αθήνας που προσκυνούν τη δική τους Αυθεντία.

Δύο είδη χρόνου
Ο τόπος Ιερουσαλήμ υπόσχεται πως η Ιστορία κάποια ώρα θα τελειώσει. Στόχος της Ιστορίας είναι η Κρίση: ποιοί θα πάμε στον Παράδεισο και ποιοί στην Κόλαση. Η Ιστορία είναι ένα βέλος που κινείται προς ένα σκοπό: να τεθεί τέρμα σ’αυτό που λέμε «ανθρωπότητα».
Στον τόπο Αθήνα ο χρόνος είναι κύκλος, όχι βέλος. Η Ιστορία είναι επανάληψη – ξαναφέρνει τα ίδια σωστά και τα ίδια λάθη, δεν είναι συμφωνία του Βάγκνερ που κορυφώνεται δραματικά αλλά οι τέσσερεις εποχές του Βιβάλντι. Βέλος είναι η ζωή του ανθρώπου, με τέρμα του στον Άδη και μόνη ευκαιρία για χαρά η ζωή στη γη.

Δύο ειδη σοφίας
Στον τόπο Ιερουσαλήμ θεμέλιο της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου, η Αποκάλυψη, οι Εντολές, το δέος, η πίστη.
Στον τόπο Αθήνα είναι η αναζήτηση, η περιέργεια, η απορία, η σύγκριση, οι γνώμες που συγκρούονται.

Δύο είδη αλήθειας
Στον τόπο Ιερουσαλήμ, την αλήθεια σού την παραδίδει ο Θεός. Δεν την ανακαλύπτεις, είναι φώτιση. Σκοπός της δεν είναι να κατανοήσεις τον κόσμο αλλά να τον αλλάξεις, όπως είπε ο Μαρξ (1818-1883) καθώς προφήτευε τη δική του Ιερουσαλήμ.
Στον τόπο Αθήνα την αλήθεια την ανακαλύπτεις – ξέροντας ότι μπορεί να σφάλλεις – με την αναζήτηση, την περιέργεια, την απορία, τη σύγκριση, τις γνώμες που συγκρούονται. Αντίθετα με τον τόπο Ιερουσαλήμ η αλήθεια μπορεί να φέρνει κι απογοήτευση.

Δύο είδη ανθρώπινης φύσης
Εδώ και αιώνες, ο τόπος Αθήνα δεν υπάρχει πιά στην πόλη Αθήνα. Το επισημαίνει μιά επιφυλλίδα του Αντώνη Ζέρβα: «Το Μουσείο της Ακροπόλεως είναι το μέλαθρο του παγανισμού σε χριστιανικό περιβάλλον. Έτσι σφραγίζει με τον τρόπο του τη ριζική διάσταση δύο κόσμων εντελώς ασύμπτωτων μεταξύ τους, του αρχαιοελληνικού και του αντολικοχριστιανικού».
Πράγματι. Η Ακρόπολη θυμίζει έναν πολιτισμό που δεν τον θέλεις πια: ισορροπία, άμιλλα, τιμή, ανδρεία, αμφισβήτηση, έρευνα. Προτιμάς αυθεντία, πίστη, υπόσχεση, παρηγοριά, που πηγή τους είναι η Ιερουσαλήμ και που σήμερα τα βρίσκεις και σε κοσμική συσκευασία.
Εσύ που κατοικείς στην Ελλάδα και βλέπεις τους ξένους να θαυμάζουν την Ακρόπολη που τυπικά είναι δική σου, Γιατί παινεύεσαι, σαν να ζούσε μέσα σου, η αρετή που συμβολίζει;

Καλώς είναι ασυμβίβαστοι
Οι τόποι Αθήνα και Ιερουσαλήμ είναι αφηγήσεις που πηγάζουν στο παρελθόν και συνεχίζουν στο μέλλον. Τα κριτήρια τους για το Καλό και το Κακό αλλού συμπίπτουν κι αλλού διαφέρουν.
Συμπίπτουν διότι η θρησκεία ακολουθεί την κοινωνία. Ο τόπος Ιερουσαλήμ υποστηρίζει τις ίδιες κοινωνικές αξίες με τον τόπο Αθήνα.
Διαφέρουν διότι η αφήγηση Ιερουσαλήμ υπόσχεται και παρηγορεί: καλλιεργεί συνήθειες όπως την αυταπάτη και την υποκρισία, αμείβει την προσήλωση στον τύπο αντί στην ουσία, σβύνει με την μετάνοια το βάρος της ευθύνης.
Διαφέρουν επίσης διότι η αφήγηση Αθήνα δείχνει αντιπαθητικές αλήθειες: απέναντι στο Κακό να παραμένεις με την ενοχή – μην περιμένεις συγχώρεση, δέξου την Άβυσσο, μην περιμένεις παρηγοριά και μέλλουσα ζωή, είσαι εφήμερος κι αδύναμος με μόνους συμμάχους τους άλλους σαν κι εσένα και την ομορφιά της ζωής.

Τι γίνεται από δω και πέρα;
Η αφήγηση Ιερουσαλήμ κάνει προβλέψεις για την πορεία του κόσμου, έχει στόχο και πρόγραμμα, εξηγήσεις για το κάθε τι, στηρίζει την ιδέα της προόδου.
Η αφήγηση Αθήνα βλέπει πως τα μεγάλα πάθη – για εξουσία, διάκριση, φυγή και αυταπάτη – θα συνεχίσουν να κυριαρχούν απτόητα και μάλιστα ενισχυμένα από τις βολικές αφηγήσεις του τόπου Ιερουσαλήμ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: